Weldenkend worden

Kerstboodschap Henk van Arkel, directeur STRO

De schrikbarende ontwikkeling van het klimaat dwingt ons fundamentele vragen te stellen. Wat is echt belangrijk in ons leven? Zijn we niet te afhankelijk geworden van spullen, van luxe, van materiële welvaart? En ligt daar niet de kern van de problematiek? Want kunnen we ons nog wel al die vliegreizen permitteren? Kunnen we ons nog wel stoere SUV fourwheeldrives permitteren? En goedkope gadgets van de Action? Moeten we ons niet veel meer focussen op MINDER en duurzamer consumeren?

Dat wordt een pijnlijk proces. Het wordt heel moeilijk om daarvoor iedereen op een lijn te krijgen. Met name de rijksten zullen hun ecologische voetafdruk enorm moeten verkleinen. Dat betekent simpelweg minder besteden en ophouden met investeren in nog meer spullen. Om die stap te maken, moeten we anders gaan denken. We moeten weldenkend worden! Daarbij denk ik aan een vertaling die professor Hamming ooit gaf van de kerstboodschap: Ere zij God in den Hoge door weldenkende mensen. Kerst kan een tijd zijn om ervoor te kiezen weldenkend te worden. En de daad bij het woord te voegen, mag je hopen.

Wat is weldenkend?
De kern van weldenkend is voor mij dat we echt verantwoordelijkheid nemen, voor de directe gevolgen van ons handelen, maar ook – en dat is veel lastiger – voor de indirecte gevolgen, voor de richting waarin de maatschappij zich mede door ons handelen ontwikkelt. Al dertig jaar bepleit STRO verandering door het aanpakken van de sturingsmechanismen die de huidige milieu- en maatschappelijke problemen veroorzaken:

  • Arbeid zal bevrijd moeten worden van belastingen. Daarvoor in de plaats moeten belastingen komen op het gebruik van schaarse milieugoederen, verbruik van natuurlijke bronnen en speculatie met grond en patenten.
  • Nu we zo verslaafd zijn geraakt aan luxe, zit er niks anders op dan die consumptie terug te dringen door zaken op de bon te doen. Of we het nu over reizen naar de maan of vliegreizen hebben, SUVs of wegwerpgadgets.
  • Geld zal circulaire processen moeten bevorderen in plaats van te dwingen tot economische groei op straffe van crisis.
  • Ook moet de accumulatie van geld gestopt worden, want daardoor wordt geld anoniem en bouwt het niet aan een positieve toekomst. We moeten breken met het idee dat we rijk worden op basis van eigendom van geld en grond. Rijk worden we door het ontwikkelen van onze talenten.

De bezitloze samenwerkings-samenleving
Vroeger had je veel collectieve grond, onder andere de meenten. En collectieve diensten: gezondheidszorg, water, gas, licht. Gaandeweg is steeds meer geprivatiseerd. Dat paste in een cultuuromslag. Daarbij is het idee ontstaan dat mensen een individuele aanspraak hebben op de aarde. De partnerschap die er was met de aarde, waarbij de mens in ruil voor de opbrengsten als een rentmeester de belangen van de aarde dient, bestaat niet meer. Waar een boer vroeger het bezit van zijn land als een wederzijdse afhankelijkheidsrelatie zag, zien de meesten van ons bezit tegenwoordig vanuit een gebruiksrelatie. En willen we zo snel mogelijk zoveel mogelijk gebruiken. Nu het Kerst wordt, is bezinning daarop zeker op z’n plaats. We hebben alleen toekomst als we weldenkende mensen worden.

Weldenkend is een kwestie van ons verbinden. Met onze medemens, met de aarde, met de schepping zo u wilt, met de geschiedenis, om van te leren, en met de toekomst. We zullen in ons handelen rekening moeten houden met het effect daarvan op de toekomst. En we kunnen onszelf daarbij niet langer op de mouw spelden dat we niet echt hoeven te veranderen, dat we gewoon met de inzet van techniek de natuur- en klimaatcrisis kunnen bestrijden. Want met alleen technologische oplossingen gaan we het niet redden.

Er zijn nu al veel extra grondstoffen en energie nodig om te zorgen dat ook arme mensen wereldwijd hun gerechtvaardigde aandeel in onze welvaart krijgen. De natuur kan niet ook nog eens de grondstoffen leveren om alle auto’s elektrisch te laten rijden, alle huizen elektrisch te verwarmen en industrieën op elektriciteit te laten overstappen. Er wordt eenvoudigweg teveel van de natuur gevraagd om alles CO2-proof te krijgen én op het huidige niveau te kunnen blijven consumeren.

We zullen daarom moeten overstappen naar een levenswijze met veel minder consumptie en naar spullen van een veel hogere kwaliteit en opgebouwd uit herbruikbare onderdelen. En wel wij allemáál, vooral de mensen die het meest te besteden hebben. Daarvoor zullen we afscheid moeten nemen van concurrentie als belangrijkste motief in de economie en overstappen naar een organisatie van de samenleving op basis van samenwerking en vertrouwen. Meer gericht op welbehagen dan op materiële consumptie, meer gericht op menselijke relaties dan op steeds weer nieuwe spullen.

Hoe kun je de aarde bezitten?
Er is uiteindelijk maar één aarde. Een ark die met ons als bewoners door het heelal zoeft. En op die ark hebben we niet alleen productiedieren nodig, maar een volledige ecologie, waarbij elke soort telt. Het verhaal van die ark is al heel oud en ook toen het geschreven werd, was het al nodig om mensen in te peperen hoe belangrijk de soortenrijkdom voor een complete en samenhangende ecologie is. Dus niet alleen koeien en varkens, maar ook het paartje ratten, de muggen en de slangen. Als weldenkende mensen moeten we deze les in ecologie ter harte nemen: het is niet voldoende om ons te bekommeren om de dieren die we leuk vinden of nuttig, nee, we moeten de natuur als geheel met alles erop en eraan in bescherming nemen.

Hoe kun je het recht bezitten om geld te maken?
Welvaart ontstaat doordat mensen die ergens goed in zijn, het resultaat van hun werk kunnen ruilen met dat van mensen die ergens anders goed in zijn. Daardoor is er voor iedereen een breed scala aan diensten en spullen beschikbaar. De een geeft les, de ander verbouwt eten en een derde bouwt huizen. De ene bakker bakt brood, de andere gebak. Dat is het primaire proces van welvaartschepping. Omdat de uitruil cruciaal is, moet dat effectief gebeuren en in onze samenleving is geld daarbij het smeermiddel. De geldschepping in onze samenleving wordt echter niet afgestemd op wat en waar nodig is om die welvaartschepping te faciliteren, maar waar het de meeste winst oplevert. Daardoor komt alleen geld beschikbaar als de baten van de geldschepping de kosten voldoende overstijgen.

Doordat het recht op geldschepping een bezit is geworden, is in dat proces niet meer zichtbaar waarvoor geld vooral nodig is: om samenwerking tot stand te brengen. De lener moet de winst van de banken bij elkaar brengen. Daarbij wordt het partnerschap in de samenleving doorbroken, terwijl geld juist het middel bij uitstek is om partnerschap tussen gespecialiseerde bedrijven mogelijk te maken.

Waar geld gaat domineren in de beslissingen van mensen en niet langer een middel is tot samenwerking, verandert ook de aard van de productie en consumptie. De schaal wordt almaar groter en daarbij worden de uitruil-relaties zo onzichtbaar dat de hebbedingetjes en wegwerpproducten het proces gaan domineren. Materie en energieverbruik verdringen de diensten. De levering van goedkope producten door China verdringt wat de mensen in de eigen omgeving voor elkaar doen. En daarmee wordt de leegroof van de aarde onzichtbaar achter vele lagen beslissingen en handelsketens.

Willen we de enorme problemen waarmee we geconfronteerd worden oplossen, dan zullen we in ieder geval iets fundamenteels aan het geld moeten veranderen.

Speel het circulair geld spel om de lokale economie te versterken

Catharina de Bruin van STRO presenteert het circulair geld spel. Dit doet ze aan de hand van een online rollenspel om de werking van lokaal geld beter te begrijpen. Elke deelnemer speelt de rol van een ondernemer die zijn / haar spullen probeert te verkopen, maar ook op zoek is naar bepaalde producten en diensten. Je krijgt een bedrag in lokale euro’s en vervolgens gaan de deelnemers handelen en proberen elkaar aan extra omzet te helpen. Eenmaal ingelogd op je online Circulair Geld Spelrekening kan je ervaren hoe handelen met circulair geld werkt. Aan het eind van het spel zien we hoeveel impact het handelen met circulair geld heeft op onze eigen community of buurt.

Groot succes
Het circulair geld spel op het Online Duurzaamheid Festival in januari was een groot succes. Daarom organiseert STRO nu twee nieuwe online bijeenkomsten om het spel te spelen:
Woensdag 17 februari, 15:00 – 16:00 uur
Dinsdag 23 februari, 19:30 – 20:30 uur

Meedoen?
Stuur dan een mail naar info@socialtrade.nl met daarbij vermeld of je op beide dagen zou kunnen of alleen op één van de twee dagen. Er is plek voor maximaal 20 deelnemers per sessie, en bij minimaal 8 aanmeldingen gaat een sessie door.
Uiterlijk een week van tevoren krijg je bericht of de bijeenkomst doorgaat, en zo ja, een link om via Zoom mee te kunnen doen. Je ontvangt dan ook alvast een uitleg met inloggegevens en wachtwoord om jouw rol in het spel te kunnen spelen.

Meer informatie:
Circulair Geld Nederland
is een samenwerking van lokaal geld-initiatieven gefaciliteerd door STRO. Het is een lokaal, digitaal betaalcircuit tussen ondernemers en consumenten met inmiddels meer dan 1500 deelnemers. Geld is in dit netwerk geen doel op zich, maar een middel om de capaciteiten in de regio zo volledig mogelijk te benutten.

Koop Lokaal Versterker

Wil je graag dat de kleine ondernemingen in je stad of streek gezond uit de crisis komen? Dan helpt het als je lokale overheid zoveel mogelijk bij lokale bedrijven inkoopt. Dit kan met meer impact dankzij de Koop Lokaal Versterker, een software-innovatie waardoor lokaal besteed geld vaker lokaal circuleert. Zo geven overheidsbestedingen de lokale economie een nog grotere impuls. Deze innovatie is mogelijk dankzij de Cyclos-betaalsoftware, ontwikkeld door STRO. Cyclos biedt lokale betaalrekeningen die de lokale economie beter organiseren en meer veerkracht geven.
Wilt u meer weten? Lees dan onze Koop Lokaal folder.

Europese steden en regio’s doen mee
Een aantal Europese steden en regio’s wil met de Koop Lokaal Versterker hun lokale bestedingen meer impact geven. Zij kiezen ervoor de Koop Lokaal Versterker – innovatie te gebruiken om de economische gevolgen van de corona-crisis te beperken, vooral voor kleine bedrijven in hun gemeenschap.
Voor actuele informatie over dit consortium: www.impact-multiplier.eu.

Help de Koop Lokaal folder te verspreiden
Ook de gemeente of regio waar u woont kan meedoen met de Koop Lokaal Versterker. Kent u mensen bij overheden of andere organisaties voor wie deze aanpak interessant is? Geef ze de papieren folder die te bestellen is via onze webshop (€0,50 per stuk).
Wilt u meer dan 100 folders verspreiden? Neem dan contact op via info@socialtrade.nl.

 

Najaarsevent Arnhems Hert op 6 november

Hoe kan lokaal geld bijdragen aan een florerende gemeenschap? En op welke wijze kan ik daar als individu aan bijdragen? Dat zijn de centrale vragen op woensdagavond 6 november in Arnhem. Arnhems Hert is een lokale munt die een jaar geleden werd opgericht en is één van de circulair geld communities van Circuit Nederland, net zoals de Vix uit Alkmaar en de Utrechtse Euro.
Gastspreker van deze avond is Jac Hielema van Economy Transformers Academy.

Voor meer informatie en aanmelden, zie de website van het Arnhems Hert.

Basisinkomen en eerlijk delen

Wageningen wil een volgende stap zetten met het basisinkomen.
Tot nu toe ligt de bal voor experimenten met het basisinkomen en het scheppen van kansen voor mensen met een klein inkomen vooral bij gemeentes. In Nederland loopt de onderlinge solidariteit vooral via de staat en dat werkt in een aantal gevallen maar beperkt. Een basisinkomen pakt mogelijk beter uit dan een complex systeem van voorzieningen dat mensen niet uitdaagt. En dus zijn initiatieven van onderop extra belangrijk.

Samen met lokale munt Eurijn.
In Wageningen eindigt binnenkort een vertrouwensexperiment met de bijstand, geïnspireerd door het idee van een basisinkomen. Een van de initiatiefnemers van dit experiment, voormalig gemeenteraadslid Mark Giebels, ontwikkelt nu samen met Erik Groen van de lokale munt Eurijn een nieuw initiatief. De Eurijn is onderdeel van het Circulaire Geld Circuit Nederland.

Voor compleet artikel, klik hier: STROkrant mei 2019

0
    0
    Winkelmand
    Winkelmand Is LeegTerug Naar Winkel